Το «Όχι» δεν αλλάζει, αν σε κάποιους δεν ταιριάζει!

Το «Όχι» δεν αλλάζει, αν σε κάποιους δεν ταιριάζει!

Του Σαράντη Κουγιού.

Διεθνολόγου – Πολιτικού Επιστήμονα, PhD.

Το «Όχι» δεν αλλάζει, αν σε κάποιους δεν ταιριάζει! Το νόημα του Όχι στο δημοψήφισμα και η συμβολή του στη συμφωνία. Η απόφαση της κυβέρνησης να προκηρύξει δημοψήφισμα πυροδότησε έντονη πολιτική αντιπαράθεση. Εξίσου έντονη υπήρξε και η συζήτηση για την ερμηνεία του αποτελέσματος και για το τί σήμαινε τελικά το Όχι του ελληνικού λαού με 62%.
Προεκλογικά, κάθε πλευρά όρισε το πολιτικό περιεχόμενο του Ναι και του Όχι. Το κυριολεκτικό ερώτημα που αφορούσε την καθαυτή συμφωνία που πρότειναν οι θεσμοί, φορτίστηκε και συναισθηματικά. Η πλευρά του Ναι υποστήριξε ότι είναι Ναι στην Ευρώπη, στην Ελλάδα και στο ευρώ. Η πλευρά του Όχι υποστήριξε ότι διασφαλίζει δημοκρατία και αξιοπρέπεια.
Ο Πρωθυπουργός Τσίπρας στο διάγγελμα του την Τετάρτη 1η Ιουλίου πριν το δημοψήφισμα, δήλωσε ρητά ότι το Όχι στο δημοψήφισμα, δεν είναι Όχι στο ευρώ και ότι ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της χώρας είναι δεδομένος και σταθερός. Χαρακτηριστικές φράσεις του Πρωθυπουργού: «Δεν έχω κρυφό σχέδιο εξόδου της χώρας από το ευρώ…Το όχι δεν σημαίνει ρήξη με την Ευρώπη, αλλά επιστροφή στην Ευρώπη των αξιών, σημαίνει ισχυρή πίεση για μία οικονομικά βιώσιμη συμφωνία
που θα δίνει λύση στο χρέος…Tο όχι θα φέρει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που θα τιμωρήσουν τους θύλακες της διαπλοκής… Το όχι σημαίνει ισχυρή πίεση για συμφωνία που θα οδηγήσει τη χώρα στις διεθνείς χρηματαγορές, για συμφωνία που θα αντιμετωπίζει την ανθρωπιστική κρίση» . Κατόπιν δήλωσε ότι αν υπερισχύσει το Όχι, τότε θα φέρει συμφωνία «εντός 48 ωρών».
Με την νίκη του Όχι, σε λίγο περισσότερο από 48 ώρες, η κυβέρνηση έφερε συμφωνία με προαπαιτούμενα, η οποία έγινε δεκτή με ανακούφιση από όλα τα κόμματα του Ναι, αλλά προκάλεσε και έντονες εσωκομματικές αντιδράσεις.

Για την ερμηνεία του Όχι, πρέπει να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους πλειοψήφησε πέραν αμφισβήτησης, με ακράδαντο ποσοστό σχεδόν 62%. Υπήρξε μία συνθηματολογία ελπίδας και φόβου. Οι δυνάμεις του Ναι ζήτησαν άμεση συμφωνία άνευ όρων για να μη ρισκάρουμε την έξοδο μας από το ευρώ. Πρόβαλλαν το φόβο: για την έξοδο από το ευρώ, για την έξοδο από την ΕΕ και για τη διεθνή απομόνωση της χώρας. Προσπάθησαν να ακυρώσουν το βασικό σύνθημα του Σύριζα, επιμένοντας στα προβλήματα με τη ρευστότητα και τις ουρές στα ΑΤΜ, που έθιγαν την αξιοπρέπεια των γερόντων. Αλλά δεν έπεισαν τον ελληνικό λαό ότι μία «οποιαδήποτε» συμφωνία ήταν η μόνη λύση.
Ο Πρωθυπουργός με την παραπάνω ομιλία του την 1η Ιουλίου, επιχείρησε να αναιρέσει την κινδυνολογία για την ψήφο στο Όχι και της έδωσε θετική προοπτική. Επέμεινε σταθερά ότι το Όχι στο δημοψήφισμα δεν σημαίνει όχι στο ευρώ. Ζήτησε ψήφο στο Όχι, για να διαπραγματευθεί μία συμφωνία που θα εξασφάλιζε τη ρευστότητα των τραπεζών, την εξυπηρέτηση του χρέους, αλλά και την ανάπτυξη. Ο Σύριζα νίκησε με τον Τσίπρα, επειδή και πάλι έδωσε ελπίδα. Δεν πόνταρε στο φόβο
όπως έκανε η πλευρά του Ναι. Νίκησε, παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες έκλεισαν νωρίτερα από τη λήξη του προγράμματος, πριν το δημοψήφισμα.

Μετά το δημοψήφισμα, ξεκίνησε η συζήτηση για την ερμηνεία του αποτελέσματος. Οι δυνάμεις του Ναι επιδίωξαν την πολιτική αποδόμηση του αποτελέσματος και να αποδώσουν το Όχι στην κυριαρχία τάσεων ευρωσκεπτικισμού και λαϊκού θυμού, λόγω της πενταετούς ύφεσης. Εξακολούθησαν την κριτική στο ερώτημα και στη διαδικασία του δημοψηφίσματος, παρά το γεγονός ότι τα κόμματα το νομιμοποίησαν και με τη συμμετοχή τους. Μερικοί σχολιαστές επιχείρησαν να υποβαθμίσουν τη σημασία της λαϊκής βούλησης, για να υποβαθμίσουν τη μεγάλη ήττα των κομμάτων που υποστήριξαν το Ναι. Πολλοί πολιτικοί θεώρησαν ότι «η χώρα έχασε την αξιοπιστία της». Όμως η αξιοπιστία των κομμάτων του Ναι επίσης δοκιμάστηκε σοβαρά. Ανακηρύξαν ένα ερώτημα συμβουλευτικού δημοψηφίσματος, σε εθνικό ζήτημα ζωής και θανάτου και τελικά κατατροπώθηκαν στις κάλπες.
Το Όχι κυριάρχησε σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες της χώρας και είχε έντονα διαταξικό χαρακτήρα. Πλειοψήφησε σε όλες τις επαγγελματικές τάξεις: Πάνω από 70% σε ανέργους, δημοσίους και ιδιωτικούς υπαλλήλους, πάνω από 65% στους αγρότες και ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό στην κατηγορία των επαγγελματιών/βιοτεχνών (61,4%) και των εργοδοτών/αυτοαπασχολούμενων με 57,7% (έρευνα Public Issue http://www.publicissue.gr/11719/referendum-2015-no/). Το Όχι που ζήτησε ο Πρωθυπουργός ήταν εντολή για διαπραγμάτευση μιας καλύτερης συμφωνίας, με την Ελλάδα στην ευρωζώνη. Η κριτική στη συμφωνία πρέπει να λάβει υπόψη το κόστος και το όφελος μεταξύ των πραγματικών εναλλακτικών που είχε η Ελλάδα. Η συμφωνία περιλαμβάνει σχεδόν όλα τα βασικά σημεία που υποσχέθηκε ο Τσίπρας και επιθυμούσε ο λαός, σε ένα τρίτο πακέτο 85 δισ. ευρώ: Παραμονή στην ευρωζώνη, μεγάλο αναπτυξιακό πακέτο, χρηματοδότηση χρέους, δυνατότητα
παράτασης περιόδων χάριτος και αποπληρωμής, άμεσο πρόγραμμα γέφυρα 7 δισ. ευρώ, αύξηση του ELA για τις τράπεζες, ανακεφαλαίωση τους και διαρθρωτικές αλλαγές στην ελληνική οικονομία, που αποτελούν ακόμα ζητούμενα για δεκαετίες.

Κριτική στη συμφωνία μπορεί να γίνει για τη λιτότητα και για το ότι δεν προβλέπεται η ονομαστική απομείωση του χρέους, αν και δεν είναι σίγουρο ότι θα αποφευχθεί στο μέλλον. Τα πακέτα ανάπτυξης και οικονομικής βοήθειας που προβλέπονται στη συμφωνία, αποδίδουν μεγαλύτερα οφέλη από το κόστος της λιτότητας. Τα «υφεσιακά» μέτρα μπορούν να αντικατασταθούν με άλλα ισοδύναμα, αναλόγως των κοινωνικών αναγκών και των κυβερνητικών χειρισμών. Η κυβέρνηση μπορεί να αναπτύξει περαιτέρω ένα δίκτυ προστασίας για την αντιμετώπιση της φτώχιας, μέχρι να επιτευχθούν ικανοί ρυθμοί ανάπτυξης. Το Όχι στο δημοψήφισμα όμως δεν μπορεί και δεν θα μπορούσε ποτέ να νομιμοποιήσει την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, επειδή η συμφωνία έχει μέτρα λιτότητας και δεν έγινε αναδιάρθρωση του χρέους. Δεν στοιχειοθετείται από τον προεκλογικό ορισμό του Όχι και από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, ότι ο ελληνικός λαός έδωσε εξουσιοδότηση για έξοδο από το ευρώ. Αντίθετα, η ελληνική Βουλή, με πρωτοφανή πλειοψηφία, έδωσε εξουσιοδότηση στην κυβέρνηση να διαπραγματευτεί μία συμφωνία και οπωσδήποτε να μείνει η χώρα στην ευρωζώνη. Η οικονομική σταθερότητα και η έξοδος από την κρίση απαιτεί σταθερή προσπάθεια τα επόμενα χρόνια και διακυβέρνηση με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το «Όχι» σήμαινε και σημαίνει συμφωνία χρηματοδότησης με προοπτική ανάπτυξης και διασφάλιση της παραμονής της χώρας στο ευρώ. Ο λαός μίλησε στο δημοψήφισμα και μίλησε σοφά! απαίτησε και πήρε από την κυβέρνηση την πληρέστερη και καλύτερη λύση, διασφαλίζοντας δημοκρατία και αξιοπρέπεια. Μένει βέβαια να ολοκληρωθεί επιτυχώς η πορεία προς την ολοκλήρωση της συμφωνίας.

www.politikanet.gr