Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος (Μέρος Εικοστό Ένατο)
Γράφει ο ΠΑΝΟΣ Ν. ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ
Η κατάσταση στην χώρα ήταν δεινή και είχε φθάσει στο απροχώρητο. Η οικονομία διαλυμένη, η δημόσια διοίκηση σε αποσάθρωση, υπέρμετρα φορολογικά βάρη είχαν επισωρευθεί στις πλάτες των κοινωνικώς αδυνάτων για να στηρίξουν τον υπέρμετρα διογκωμένο δημόσιο τομέα και τα εθνικά θέματα ήταν σε έξαρση. Αυτή η κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα είχε δημιουργήσει στις τάξεις του λαού και του στρατού ένα έκρυθμο κλίμα, που έπρεπε να εκτονωθεί. Είχε δημιουργηθεί δηλαδή το υπόστρωμα για την επίλευση μιας πολιτικής μεταβολής που θα επανατροχιοδρομούσε και πάλι τη χώρα σε πορεία ανασυγκρότησης. Όμως η προσδοκώμενη από το λαό και το στρατό πολιτική αλλαγή, θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσα από ένα πολιτικό προσωπικό, που θα είχε το σθένος να υπερβεί τη φθορά και τέτοιο πολιτικό προσωπικό στην παρούσα φάση, της ελληνικής πολιτικής σκηνής δεν υπήρχε. Ούτε και ο Γεώργιος Θεοτόκης που είχε σχηματίσει σταθερές κυβερνήσεις και είχε τα υψηλότερα πολιτικά εχέγγυα, ήταν σε θέση να αντεπεξέλθει στην κρισιμότητα των στιγμών. Και η επιδεικνυόμενη ενδοτικότητά του έναντι του βασιλέως ήταν από τους λόγους που επιτάχυναν την έκσπαση του κινήματος στο Γουδί. Κατά τα μέσα έτσι του Αυγούστου του 1909 εκδηλώθηκε το κίνημα στο Γουδί. Μέσα στους στρατώνες όπου συνέπραξαν διακόσιοι πενήντα αξιωματικοί και δυο χιλιάδες περίπου οπλίτες, οι οποίοι ήταν μέλη του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Σημειώνουμε εδώ εμφατικά ότι ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, όπως και η Εθνική Εταιρεία πρωθύστερα, δεν είχε συσταθεί με σκοπό να ανατρέψει στο στέμμα ή το δημοκρατικό πολίτευμα. Σκοπός της παρέμβασης του Στρατιωτικού Συνδέσμου ήταν μια προοδευτική μεταβολή του πολιτικού μας συστήματος, που θα μπορούσε να ανακόψει τη φαυλοκρατία και τον στείρο κομματισμό, με την συνακόλουθη παράδοση της εξουσίας, σε πολιτικούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να δρομολογήσουν την εξυγίανση των δημοσίων πραγμάτων και την ανασυγκρότηση της χώρας.
Και βασική προϋπόθεση μιας τέτοιας μεταβολής, ήταν η κάθετη ρήξη με τις υπάρχουσες παθογένειες του πολιτικού μας συστήματος. Τα μεσάνυκτα έτσι της 14-ης προς 15-η Αυγούστου του 1909, ξέσπασε το κίνημα και δημοσιοποιήθηκε η διακήρυξη του Στρατιωτικού Συνδέσμου, που ασκούσε κριτική στα μείζονα προβλήματα που ταλάνιζαν τον τόπο. Τα κεντρικά ζητήματα στα οποία εστίαζε η προκήρυξη ήταν (α) η διακοπή των παρεμβάσεων των πριγκίπων στην διοίκηση και την οργάνωση του στρατού. Ο Σύνδεσμος αξίωσε να διατηρήσουν τους βαθμούς τους, αλλά να παύσουν να ασχολούνται με την διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων. (β) Να καταργηθεί ο στείρος κομματισμός και οι ευνοιοκρατικές σχέσεις, η «απαίσια συναλλαγή» όπως αποκαλούσαν οι στρατιωτικοί τις ρουσφετολογικές παροχές, θλιβερός απότοκος των οποίων ήταν η υπερδιόγκωση των δημοσίων υπαλλήλων, ο εκφυλισμός του κράτους με την παρεπόμενη δυσβάσταχτη φορολόγηση του λαού, για να στηρίζεται αυτό το σαθρό κράτος. (γ) Να γίνονταν εξορθολογικοποίηση των φορολογικών βαρών, που στην κυριολεξία κατέπνιγαν το γλίσχρο εισόδημα των λαϊκών τάξεων (δ) Ο εκδημοκρατισμός της δικαιοσύνης που είχε εκφυλιστεί σε ένα αδυσώπητο μηχανισμό εκβίασης των κοινωνικώς αδυνάτων (ε) Η ανασυγκρότηση της εκπαίδευσης που καρκινοβατούσε. Ποια ήταν όμως η αντίδραση του βασιλέως απέναντι στο κίνημα; Ο Γεώργιος ο Α΄ ήταν άνθρωπος της μετριοπάθειας και της πολιτικής φρόνησης. Απέφευγε τις κάθετες ρήξεις και δεν είχε συγκρουσιακή λογική. Όπως ανεμένετο δεν επιχείρησε την καταστολή του κινήματος. Έπαυσε από την πρωθυπουργία τον Δημήτριο Ράλλη και τοποθέτησε στη θέση του τον Κυριακούλη Μυρομιχάλη. Ο Κ. Μαυρομιχάλης ήταν κεντρικό στέλεχος του κόμματος του Θεόδωρου Δεληγιάννη και είχε πολύ καλές σχέσεις με τους αξιωματικούς του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Επομένως μπορούσε να συνδράμει την προσπάθεια ομαλοποίησης του έκρυθμου κλίματος που είχε δημιουργηθεί. Σ΄ αυτό το πλαίσιο ο Κ. Μαυρομιχάλης δεσμεύτηκε να ικανοποιήσει τις βασικές αξιώσεις του Στρατιωτικού Συνδέσμου και να δώσει ακόμα αμνηστία στους πρωτεργάτες αξιωματικούς του κινήματος. Στην φωτογραφία-λιθογραφία της εποχής, η Ελλάς αναγεννάται με την παρέμβαση του Στρατιωτικού Συνδέσμου, τους ιερούς σκοπούς του οποίου για την κάθαρση του δημοσίου βίου, επικροτούν σχηματικά ο λαός και ο στρατός.
Το παρόν κείμενο έχει δημοσιευτεί στην αντίστοιχη ιστορική μου στήλη, στην Β΄αρχαιότερη καθημερινή ελληνική εφημερίδα "ΠΑΤΡΙΣ" και είναι απόσπασμα απο το υπο έκδοση σε λίγο καιρό βιβλίο μου "ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνος 1827- Μέχρι τις μέρες μας). Συνεχίζεται …
*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι M.Sc. Δ/χος Μηχανικός του Ε.Μ.Π.
www.politikanet.gr
Η κατάσταση στην χώρα ήταν δεινή και είχε φθάσει στο απροχώρητο. Η οικονομία διαλυμένη, η δημόσια διοίκηση σε αποσάθρωση, υπέρμετρα φορολογικά βάρη είχαν επισωρευθεί στις πλάτες των κοινωνικώς αδυνάτων για να στηρίξουν τον υπέρμετρα διογκωμένο δημόσιο τομέα και τα εθνικά θέματα ήταν σε έξαρση. Αυτή η κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα είχε δημιουργήσει στις τάξεις του λαού και του στρατού ένα έκρυθμο κλίμα, που έπρεπε να εκτονωθεί. Είχε δημιουργηθεί δηλαδή το υπόστρωμα για την επίλευση μιας πολιτικής μεταβολής που θα επανατροχιοδρομούσε και πάλι τη χώρα σε πορεία ανασυγκρότησης. Όμως η προσδοκώμενη από το λαό και το στρατό πολιτική αλλαγή, θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσα από ένα πολιτικό προσωπικό, που θα είχε το σθένος να υπερβεί τη φθορά και τέτοιο πολιτικό προσωπικό στην παρούσα φάση, της ελληνικής πολιτικής σκηνής δεν υπήρχε. Ούτε και ο Γεώργιος Θεοτόκης που είχε σχηματίσει σταθερές κυβερνήσεις και είχε τα υψηλότερα πολιτικά εχέγγυα, ήταν σε θέση να αντεπεξέλθει στην κρισιμότητα των στιγμών. Και η επιδεικνυόμενη ενδοτικότητά του έναντι του βασιλέως ήταν από τους λόγους που επιτάχυναν την έκσπαση του κινήματος στο Γουδί. Κατά τα μέσα έτσι του Αυγούστου του 1909 εκδηλώθηκε το κίνημα στο Γουδί. Μέσα στους στρατώνες όπου συνέπραξαν διακόσιοι πενήντα αξιωματικοί και δυο χιλιάδες περίπου οπλίτες, οι οποίοι ήταν μέλη του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Σημειώνουμε εδώ εμφατικά ότι ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, όπως και η Εθνική Εταιρεία πρωθύστερα, δεν είχε συσταθεί με σκοπό να ανατρέψει στο στέμμα ή το δημοκρατικό πολίτευμα. Σκοπός της παρέμβασης του Στρατιωτικού Συνδέσμου ήταν μια προοδευτική μεταβολή του πολιτικού μας συστήματος, που θα μπορούσε να ανακόψει τη φαυλοκρατία και τον στείρο κομματισμό, με την συνακόλουθη παράδοση της εξουσίας, σε πολιτικούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να δρομολογήσουν την εξυγίανση των δημοσίων πραγμάτων και την ανασυγκρότηση της χώρας.
Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΛΑΥΡΑΣ
ΑπάντησηΔιαγραφήΜε οθωνικό διάταγμα, ορίστηκε αυθαίρετα η έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του Εικοσιένα στις 25 Μαρτίου.
Αυτό είναι ένα ιστορικό ψέμα, γιατί είναι ιστορικά εξακριβωμένο ότι η Επανάσταση άρχισε πριν τις 25 Μαρτίου και ότι ο Π. Π. Γερμανός δε σήκωσε τη σημαία της Επανάστασης στη μονή της Αγίας Λαύρας στις 25 Μαρτίου, γιατί την ημέρα αυτή δε βρισκόταν στην Αγία Λαύρα, αλλά στα Νεζερά (Αίγιο) της Αχαΐας, όπως ο ΙΔΙΟΣ γράφει στα απομνημονεύματά του.
Το πλάσιμο του θρύλου αυτού έχει την αφορμή του στο εορτασμό της Εθνικής Γιορτής στις 25 Μαρτίου, που αυθαίρετα ορίστηκε από το οθωνικό διάταγμα στις 15.3.1838. Κατά τους ιστορικούς της εποχής εκείνης έχει την αφετηρία του στη μετάβαση των δύο Επισκόπων Παλιών Πατρών Γερμανού και Κερνίτσης Προκόπιου μαζί με τους προεστούς της Αχαΐας, από τα Καλάβρυτα στη Μονή της Αγίας Λαύρας στις 10.3.1821, που έγινε αποκλειστικά και μόνο για την ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΟΥΣ, να κρυφτούν για να μη συλληφθούν από τους Τούρκους.
Ο Π. Πατρών Γερμανός μάλιστα, στη σύσκεψη του Aιγίου, ΔΙΑΦΩΝΗΣΕ με την επαναστατική στρατηγική των Φιλικών. Όταν στις 21 Μαρτίου δίνονταν οι μάχες στους δρόμους της Πάτρας με αρχηγό τον τσαγκάρη Παναγιωτάκη Kαρατζά, ο Γερμανός λούφαζε με τους προεστούς στη μονή Ομπλού. Εκεί δολοφόνησαν τον Καρατζά, λίγους μήνες μετά στις 4 Σεπτέμβρη, οι Kουμανιωταίοι, άνθρωποι δικοί του (Βλ. N. Bαρδιάμπαση, Π. Kαρατζάς: ο τσαγκάρης που ξεκίνησε την Eπανάσταση του 1821, «Eλευθεροτυπία», 3-7-1993).
Όμως, ύστερα από 19 χρόνια, πρόκριτοι και αρχιερείς διαστρέβλωσαν τους πραγματικούς λόγους της μετάβασης αυτής και παραποίησαν την αλήθειά τους. Απέδωσαν την άφιξη του Γερμανού και των άλλων, στις 10.3.1821, στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, στην κήρυξη της Επανάστασης και έπλασαν το μύθο της ύψωσης της σημαίας της Επανάστασης στη μονή της Αγίας Λαύρας από τον Π.Π. Γερμανό στις 25 Μαρτίου. Κίνητρο του μύθου αυτού ήταν να περιβληθούν αυτές οι κοινωνικές ομάδες, οι προεστοί και το ανώτερο ιερατείο, με την τιμή ότι αυτές είχαν αρχίσει τον Αγώνα και είχαν πρωτοστατήσει σ’ αυτόν, και να μοιραστούν έτσι τη δόξα από τους πραγματικούς αγωνιστές και δημιουργούς του Εικοσιένα και της Εθνικής Παλιγγενεσίας, ενώ αυτές οι ομάδες ήταν απούσες από την Επανάσταση και αντέδρασαν έντονα και επικίνδυνα στην προετοιμασία της Επανάστασης και την κήρυξή της. Έτσι ολοκλήρωσαν την πλαστογράφηση της Επανάστασης του Εικοσιένα, καλύπτοντάς την, για πολιτική και κοινωνική σκοπιμότητα, με θρησκευτικό μανδύα.
Ο μύθος του ελληνοχριστιανισμού και του «Θεού της Ελλάδος» απαιτούσε για την Επανάσταση, μια ιερή ημερομηνία όπως αυτή του Ευαγγελισμού, ένα μοναστήρι και έναν επίσκοπο και τα στρίμωξε όλα αυτά σε ένα παραμύθι που μπάζει από παντού.
O ίδιος ο Π. Πατρών Γερμανός δεν αναφέρει στα απομνημονεύματά του, που έγραψε στα τελευταία του και πρωτοκυκλοφόρησαν το 1837, λέξη για την υποτιθέμενη συγκλονιστικότερη στιγμή της ζωής του!
Ο Σπ. Τρικούπης είχε το θάρρος να παραδεχθεί: “Ψευδής είναι η εν Ελλάδι επικρατούσα ιδέα, ότι εν τη μονή της Αγ. Λαύρας ανυψώθη κατά το πρώτον η σημαία της Ελληνικής Επαναστάσεως…” ( “Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως”, τ. Α΄, σ.312, εκδ. Β΄).
Ο Ι. Φιλήμων αποκαλεί τον μύθο της Λαύρας “ψεύδος παχυλόν” (”Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας”, τ.Γ΄, σ.22-1834).
Ο καθηγητής Απ. Β. Δασκαλάκης ομολογεί: “…ουδέν επαναστατικόν γεγονός εσημειώθη εν τη Μονή της Αγίας Λαύρας. Κατά την 25ην Μαρτίου ουδείς ευρίσκετο εν Λαύρα…(Πως εκηρύχθη η Επανάστασις εις την Πελοπόννησον).